Home Traditionele gemeenteraad moet op de helling

In Nederland is ongeveer 2 procent van de bevolking lid van een politieke partij. Van die 2 procent is gemiddeld 10 procent actief binnen die politieke partij. Een heel klein deel van een heel klein deel van de bevolking bemoeit zich dus met de dagelijkse democratische besluitvorming en de bereidheid om lid en/of actief te worden is bijzonder klein. We zijn in Nederland tevreden met de democratie, maar ontevreden over de politiek.

Rol

Een beeld dat in Kaag en Braassem niet anders is. Onze gemeente kent 26.000 betrokken inwoners. Slechts een enkeling bezoekt wel eens het gemeentehuis. Een klein clubje bestuurders neemt dus besluiten met gevolgen voor álle inwoners. Er ligt een geweldige kans, en vooral een geweldige noodzaak, om dit anders te doen. De inwoners moeten een grotere rol krijgen bij besluitvorming en uitvoering van taken. Mede-eigenaar worden van problemen én oplossingen. Alleen op die manier kan de gemeente haar takenpakket naar behoren blijven uitvoeren. Dát is de missie van PRO Kaag en Braassem.

Houding

Het vraagt wel een andere houding van de gemeente. Een gemeente die partner is van verenigingen en het bedrijfsleven. Een gemeente die geen besluiten neemt over, maar besluiten neemt mét partners in de samenleving. Een gemeente die niet organiseert, maar faciliteert.

Inspraak

Vanuit het gemeentehuis heeft PRO Kaag en Braassem de afgelopen jaren een verandering in werkwijze en houding ten opzichte van inwoners in gang gezet. Zo organiseert de gemeente inspraak veel eerder in het besluitvormingsproces, is de gemeente veel actiever met het opzoeken van haar inwoners en wordt veel meer focus gelegd op interactie bij het opstellen van beleid of het nemen van besluiten.

Norm

Vanuit het gemeentehuis zijn dus echt stappen gemaakt, maar het leidt nog niet tot een hogere deelname van inwoners aan het politieke debat of goed gevulde vergaderingen bij politieke partijen. Dat heeft onder andere te maken met de rol van de gemeenteraad. De gemeenteraad als volksvertegenwoordigend, kaderstellend en controlerend orgaan heeft moeite om te wennen aan een nieuwe rol waarbij inspraak participatie de norm zijn, maar de raad op basis van alle beschikbare informatie, visies en meningen een beargumenteerd besluit neemt.

Informatiemarkt

PRO Kaag en Braassem heeft ideeën hoe dat beter kan. Beter móet! Want besluitvorming in gemeenteland kan een stuk interactiever maar ook eenvoudiger zijn.  Bijvoorbeeld door te starten met een informatiemarkt. Afdelingen vanuit de gemeente presenteren daar een plan, verbonden partijen (GGD, Sociale Werkvoorziening, ondernemersklankbord, brancheorganisaties, dorpsraden etc.) kunnen zich op deze markt om beurten presenteren. Bewoners en politici kunnen hier hun informatie halen. Hierna discussiëren de woordvoerders van verschillende partijen over de onderwerpen waarover besluiten genomen moeten worden. Voor deze werkwijze is het binnen de partijen noodzakelijk om vertrouwen te hebben in elkaars capaciteiten. Immers, alleen de woordvoerders op dossiers praten mee.

Argument

Uiteraard kunnen belanghebbenden tijdens dit overleg ook hun zegje doen. Aan het einde van deze sessie besluiten de woordvoerders met elkaar of het onderwerp rijp is voor besluitvorming en op de agenda van de gemeenteraad kan. De avond sluiten we af met een besluitvormende gemeenteraadsvergadering. Het enige onderdeel van de avond waar alle 21 raadsleden aanschuiven. Daar vinden immers de stemmingen plaatsvinden en is de macht van het getal van belang. In alle momenten hiervoor draait het om de kracht van het argument.  De gemeenteraad verandert op deze manier van een besluitvormingsapparaat tot een inspiratiebijeenkomst en een bron van informatie-uitwisseling.

Raadsbreed akkoord

Bij besluitvorming telt in de democratie de macht van het getal. Daar is het PRO Kaag en Braassem nooit om te doen geweest. Wij geloven in de kracht van het argument. We werken daarom liever samen met partijen die inhoudelijk met ons de discussie willen voeren, onze argumenten kunnen scherpen en onze mening kunnen bijschaven, dan dat we in de raadzaal tegenover elkaar staan “omdat we ons moeten profileren”, zoals partijen vaak stellen. Vliegen afvangen noemen wij dat. In de gemeentepolitiek liggen de meningen namelijk niet zo ver uit elkaar bij veel onderwerpen.

Verschillen

Omdat wij over onze eigen schaduw heen wilden stappen en besluiten wilde nemen die ertoe doen, in plaats van ons te willen profileren ten koste van de inhoud, hebben we na de verkiezingswinst in 2014 niet gekozen voor een traditionele coalitie-oppositie setting waarbij politieke verschillen in een bindend coalitieakkoord worden overbrugd en dichtgetimmerd. Een akkoord waarbij inspraak door inwoners en belangenbehartigers er eigenlijk niet meer toe doet. De coalitie, die de macht van het getal heeft, heeft immers al besloten wat de uitkomst moet zijn.

Bestuurders

In plaats daarvan hebben wij ruimte gegeven aan álle partijen in de gemeenteraad. We hebben als grootste partij geen twee wethouders geclaimd, maar in samenspraak met alle andere partijen besloten om de beste bestuurders te kiezen. Via een selectieprocedure zijn daar vier wethouders uit gekomen die de baan aan zouden kunnen.

Beloftes

Daarnaast hebben we een raadsbreed akkoord gesloten waarin we op zoek zijn gegaan naar de overeenkomsten tussen partijen. Die overeenkomsten hebben we vastgelegd in het akkoord, maar ook besloten dat er ruimte is voor politieke verschillen waarover we door middel van inhoudelijke debatten besluiten gaan nemen. Voordeel? Geen enkele partij hoeft daags na de verkiezingen beloftes te breken, iedereen staat de hele periode waarvoor hij stond en stelt geen kiezer teleur en er is ruimte voor politieke verschillen.

Overeenkomsten

Ook voor de komende periode heeft PRO Kaag en Braassem de wens om te komen tot een raadsbreed open akkoord op basis van overeenkomsten. Zo’n akkoord geeft ruimte voor inspraak en initiatief. Het helpt bovendien om de broodnodige verbinding met inwoners te herstellen  en het lokale democratische systeem toegankelijker te maken. De traditionele gemeenteraad moet op de helling!

Deze tekst maakt onderdeel uit van het concept-verkiezingsprogramma van PRO. Het definitieve programma is nog niet vastgesteld. Teksten, standpunten en meningen kunnen derhalve nog wijzigen na inbreng van derden.